Eğer ilk kez GNU/Linux kullanıyorsanız, bu forumdan en üst düzeyde yararlanabilmeniz, forumda yazılanları anlayabilmeniz için aşağıdaki bilgileri gözden geçirmenizi öneririm.

Faydalı olacağını ümit ediyorum...

Konsol veya Komut Ekranı Nedir?

Bugün GNU/Linux altında pek çok işimizi grafik arayüzler yardımıyla yapabiliyoruz. Ama bazen sistemle ilgili bazı değişiklikleri yapabilmek için komutlardan faydalanmamız gerekiyor. Komut sözü sizi korkutmasın. Aslında kimi zaman bir sorunu komutla halletmenin grafik ekranda halletmekten çok daha kolay olduğunu zamanla göreceksiniz. Üstelik komutlarla çalışmak grafik ekranda çalışmaktan çok daha hızlıdır. Ayrıca komutlar yardımıyla bilgisayarınıza gerçek anlamda hükmedebilirsiniz. İşte Konsol veya Komut Ekranı, komut yazmak istediğiniz zaman kullanacağınız ortamdır. Yani bir bakıma, "Nereye yazacağız bu kodları?" sorusunun cevabıdır.

Konsol'a Nasıl Ulaşılır?

Pardus'ta konsola ulaşmak için Başlat>Programlar>Sistem>Konsole yolunu takip edebilirsiniz. Konsol'a şu şekilde de ulaşabilirsiniz:

1. ALT+F2 tuşlarına basın
2. Açılan pencereye konsole yazıp "enter" tuşuna basın.
3. Siyah konsol ekranı karşınıza gelecektir.

İşte kodlar bu siyah ekranda yazılacak.

Root Nedir?

GNU/Linux'ta kurulumda belirlenen ilk kullanıcı sınırlı yetkilere sahiptir. Bu kullanıcı sistemde önemli değişiklikler yapma yetkisine sahip değildir. Mesela /etc/ dizini altındaki bir dosyayı silemez, değiştiremez veya taşıyamaz. Bu tür işlemleri yapma yetkisi GNU/Linux'ta "root"a verilmiştir. Bu anlamda "root" sistem yöneticisidir.

"Root olmak" Ne Demektir?

GNU/Linux'la ilgili okuduğunuz yazılarda mutlaka "root olmak" ifadesine rastlamışsınızdır. Bu ifadelerle kastedilen şey şudur: Diyelim ki sistem üzerinde bir dosyada değişiklik yapmanız gerekiyor. Ama dosyayı açıp gerekli değişiklikleri yaptıktan sonra dosyayı bir türlü kaydedemiyorsunuz. İşte bunun nedeni sizin "root olmamanız"dır. Dolayısıyla "root olmak", o dosyayı değiştirmek için gerekli olan hakları edinmek, yani yönetici olmak demektir...

Peki Nasıl Root Olunur?

Root olmak için konsolda şu komutu yazıp enter'e basıyoruz:

su

Bu işlemin hemen ardından size parolanız sorulacaktır... Yalnız sorulan bu parola sizin bilgisayarı açarken kullandığınız parola değildir. GNU/Linux'u ilk kurarken belirlediğiniz "yönetici" yani root parolasıdır. Unutmayın, parolanızı yazarken ekranda görmezsiniz. Siz yine de parolanızı düzgün biçimde yazıp enter'e basın. Böylelikle root olmuş oldunuz. Yalnız bu durumda yapacağınız işlemlere dikkat etmelisiniz. Çünkü root yetkileri ile sistemde her şeyi yapabilirsiniz...

"Root Haklarını Almak" Ne Demektir?

Bir önceki başlıkta nasıl root olunacağını anlattık... Bir kere root olduktan sonra konsolda exit yazıp enter'e basana kadar veya konsol ekranını kapatana kadar root yetkilerine sahip olursunuz. Yani sisteminizde her türlü değişikliği yapabilirsiniz. Eğer konsolda root yetkileri ile çok uzun süre çalışmayı planlıyorsanız yukarıda anlattığımız şekilde "root olabilirsiniz". Ama eğer konsolda kısa süreli bir işlem yapacaksanız sürekli root olmak yerine geçici olarak root haklarını da alabilirsiniz. Bu işlemi yapmak için, yazacağımız herhangi bir komutun başına sudo kelimesini ekliyoruz. Hemen bir örnek verelim:

Pardus'ta sistem güncellemesi yapmanın çok kolay bir yöntemi vardır. Konsolda:

pisi up

komutunu vererek bütün güncellemeleri yapabiliriz. Ancak bu, sistemle ilgili önemli bir işlem olduğu için bu komutu root olarak veya root haklarını alarak vermek gerekir. Bunu şu şekilde yapabiliriz:

sudo pisi up

Bunu yazıp enter'e bastıktan sonra bize parolamız sorulacaktır. Hatırlarsanız "root olmak" için yazdığımız parola yönetici parolasıydı. Bu kez ise yönetici parolamızı değil, bilgisayarı açarken kullandığımız parolayı gireceğiz. Böylelikle geçici olarak root haklarını almış olduk. Bu şekilde root haklarını aldığımızda belli bir süre hiç konsolla uğraşmazsak kendiliğinden root haklarımız kaybolacaktır. Tekrar root haklarına ihtiyacınız olduğunda aynı işlemleri tekrar etmeniz gerekir.

Kısaca özetlemek gerekirse:

GNU/Linux'ta root hakları gerektiren işlemleri iki şekilde yapabiliyoruz:

1. Konsolda su komutunu verip yönetici parolamızı girerek root olabiliyoruz.
2. Konsolda yazacağımız komutların başına sudo kelimesi ekleyip kullanıcı parolamızı girerek root haklarını alabiliyoruz.

Bu iki yolun işlev açısından birbirlerinden farkı yoktur. İkisi de aynı işi yapar. Aralarında sadece yöntem açısından bir fark vardır.

başlık 2008 e taşındı. mus_dur